Wilders Verdonk. Lucht of Inhoud

Geplaatst door: Hans op: maart 10, 2008

• In: Geen categorie
• Reactie!

Met de aankondiging van de Wilders film vraagt menig persoon, binnen en buiten de politiek, hoe hierop te reageren. Met enige vertwijfeling aanschouwen wij het fenomeen dat Wilders constant grip houdt op de publieke discussie. Ook Verdonk wist middels haar recente optreden bij de rechtzaak van Germaine C weer de aandacht naar zich toe te trekken. Beiden weten schijnbaar zonder moeite de aandacht vast te houden en de publieke discussie te sturen. Is hier nu sprake van populisme, charisma, narcisme of een combinatie.

Narcisme

definitie: Het is een vorm van gedrag die wordt gekenmerkt door een obsessie met de persoon zelf (vaak het uiterlijk), gebrek aan inlevingsvermogen, egoisme, dominantie en ambitie. [bron is wikipedia]

Narcisten hebben een laag gevoel van eigenwaarde die zij compenseren door zich beter of belangrijker voordoen dan anderen. Om zichzelf te beschermen heeft de narcist vaak een laag ontwikkeld inlevingsvermogen en zal afwijkende meningen snel verketteren of de persoon die de afwijkende mening ventileert, zwartmaken. Narcisme is een vorm van grandiosity. De narcist heeft behoefte aan erkenning van zijn grootheid. Dit leidt ertoe dat de narcist continue reacties uit zijn omgeving nodig heeft die zijn grootheid bevestigen. De narcist zal daartoe ook continue reacties uitlokken die dit beeld bevestigen. Dit gebeurt veelal door in het oog springend gedrag, kleding, bepaalde attitudes[apparent insatiable pursuit of affirming self-knowledge through online manipulation of their social environment' Morf en Rhodewalt]

Deze gerichtheid op de buitenwereld ligt besloten in het zwak ontwikkelde zelfbeeld van de narcist, die daardoor zeer kwetsbaar is. Enige aantasting van dat beeld leidt bij de narcist tot heftige reacties, waarbij zijn / haar opponent het zwaar te verduren krijgt. Veelal verliest de narcist dan ook de redelijkheid van het argument.

Dat iemand narcistisch is, wil nog niet zeggen dat deze een gebrek aan talent of intelligentie heeft. Bepalend voor narcisme zijn niet iemands capaciteiten, maar de mate waarin iemands zelfbeeld afhankelijk is van externe bewondering en erkenning.

Populisme.

Populisme is een beweging van alle tijden. Deze bewegingen richten zich tegen het establishement en komen op voor de burger in de straat. Zij pogen de macht van het establishement terug te geven aan het volk. Vaak zijn deze bewegingen dan ook voorstander van directe democratie in plaats van vertegenwoordigende democratie. Op die wijze wordt de elite op een zijspoor geparkeerd.

Het populisme wordt nog verder versterkt bij een sterk gemeenschapsgevoel en een sterke overeenkomst in cultuur. Door een gezamenlijke achtergrond te benoemen waaraan het volk zich verbonden voelt is het mobiliseren van het volk eenvoudiger dan in een zeer diverse samenleving. Het opkomen van de gezamenlijke normen en waarden is dan de kern van het populism, dat zich op die wijze afzet tegen de elite die ‘hun’ normen en waarden of niet behartigen of niet delen. In deze is er ook sprake van klassenstrijd. Positief gezien is populisme het stem van het volk. De andere kant van de medaille zijn de sterke ressentimenten die hiermee gepaard gaan. Het wij-zij gevoel, verminderd zelfvertrouwen en het naar binnenkeren spelen dan sterk op.

Populisme kenmerkt en onderscheidt zich van de elite door een aantal belangrijke kenmerken:

vereenvoudiging van de werkelijkheid.

De elite wordt gewantrouwd door haar omslachtige en complexe handelen en taalgebruik. Voor het volk valt veelal moeilijk te bevatten of te achterhalen wat de besluiten van de elite concreet voor hun betekenen. Dit leidt tot een reflex van wantrouwen die gevoed wordt als blijkt dat maatregelen genomen door de elite slecht uitpakken[bouwfraude]

Vanuit het populisme is dan ook sterk de voorkeur om zwart-wit uitspraken te doen of met zwart-wit voorstellen te komen die op eerste gezicht het probleem ‘oplossen’.

Verwijderen rookgordijnen

De ingewikkelde manier van doen van de elite wordt als een rookgordijn beschouwd om de waarheid te verhullen. De populistische politicus scheurt door zijn gesimplificeerde aanpak door de rookgordijnen heen en ‘bewijst’ aan zijn achterban dat de elite inderdaad gewantrouwd dient te worden en dat zaken wel simpel op te lossen zijn.[recht door zee aanpak]

Anti politiek

Omdat de bestaande politiek gewantrouwd wordt en de ‘root of evil’ is,wijzen populisten de gevestigde orde af. Zij hebben een voorkeur voor directe democratie. Hierdoor ontstaat wel de merkwaardige tegenstelling dat populisten deel nemen aan de politiek om daar tegen te kunnen zijn.

Leiderschap

De populistische leider laat zich er graag op voorstaan dat hij/zij aanvoelt wat onder het volk leeft. Dat hij/zij net als de gewone man een buitenstaander is en niets van doen heeft met de opstelling van de elite[waar hij inmiddels wel deel van uit maakt] In feite is de ‘sterke’ leider de meest logische oplossing voor degenen die het bestuur van het land niet wensen toe te vertrouwen aan mensen die hen vertegenwoordigen.

Charisma

Charisma duidt op de uitstraling van de persoon, zoals deze wordt ervaren door zijn omgeving. Het betreft hier een karaktereigenschap. De innerlijke persoonlijkheid, zijn waarden en attitude bepalen het charisma van de persoon. Er is echter geen sprake van een actieve vorm van gedrag maar een perceptie van de omgeving over de persoon. Door de tijd en omstandigheden worden andere eigenschappen als charismatisch ervaren. Vaak wordt de charismatische leider ook als populist gezien, wat op zich onterecht is. B. Clinton en Kennedy zijn voorbeelden van charismatische leiders, die verder niets van doen hadden met populistisch gedrag. In tegendeel. Beiden waren duidelijk verbonden met de elite.

Narcisme en populisme

Er is geen direct noodzakelijk verband tussen narcisme en populisme. Het is wel zo dat de narcist, indien deze besluit tot het politieke discours toe te treden, eerder voor de populistische aanpak zal kiezen. Het populisme biedt namelijk veel sneller de bevestiging die de narcist nodig heeft om zijn zelfbeeld op peil te houden. De populist en de narcist delen ook de voorkeur om buitenstaander te zijn. Zij voelen zich exceptioneel en beschouwen zich graag als ‘redder des vaderlands’.

Extremen

De narcist zal om zijn zelfbeeld op peil te houden continue de aandacht zoeken om de juiste bevestiging te krijgen. Gezien het feit dat mensen van nature minder respons geven naarmate de frequentie van de vraag toeneemt[immuniteit voor response], zal de narcist zich steeds radicaler gaan opstellen. Ook de populist is gedwongen om zich steeds extremer op te stellen wil hij/zij de aandacht vast weten te houden. Zo wordt de narcistische neiging tot radicalisme en extremisme versterkt door de populistische voorkeur voor radicale oplossingen en wordt deze laatste tendens vervolgens weer versterkt door de eerste.

Media

Beiden, narcist en populist, hebben de aandacht nodig om voor het voetlicht te komen en hun zelfbeeld en ideeën bevestigt te zien. Hoewel narcisten altijd op zoek zijn naar aandacht, richten zij zich niet per definitie op de publieke sfeer en het terrein van de politiek. Wel is het zo dat in de huidige westerse samenleving, de media aandacht een ideaal terrein vormen. Feitelijk voeden zij elkaar. De narcist en populist zijn beide op zoek naar een podium, waar de media continue op zoek is naar nieuws waarmee zij de kijker weet te lokken. Hierdoor ontstaat een zichzelf versterkende dynamiek. Het gevolg is een niet aflatende stroom van nieuwtjes, soundbites, talking heads etc. Het is als de middeleeuwse kermis waarbij de rariteiten elkaar steeds probeerden te overtreffen om de aandacht van het publiek vast te houden. Het publiek is nu eenmaal snel verveeld en loopt[zapt] snel door. Doordat het publiek snel verveeld is en de betrokkenen niet zonder continue publieke aandacht kunnen, ontstaat steeds extremer gedrag en omdat mediaproducenten weten dat publiek snel kan fhaken, stimuleren zij dit gedrag.

Wilders – Verdonk

Wilders gedrag en houding vertoont zeer sterke overeenkomsten met de narcist, waar Verdonk vooral een populist is.

Wilders kapsel en grootste houding sluiten aan bij de kenmerken van een narcist. Ook zijn reacties op tegenspraak komt hiermee overeen. Elke vorm van kritiek wordt afgedaan als ‘politieke prietpraat’ of beantwoordt met de opmerking ‘het zal mij een worst zijn’. Elke kritiek op zijn voorstellen wordt beschouwd als een aanval op zijn persoon en zelfbeeld, dat bij narcisten de achilleshiel is.

Het feit dat hij zich heeft afgescheiden van de VVD ligt besloten in het feit dat langs de traditionele politieke partijlijn, een persoon aan een veelheid van criteria dient te voldoen. Een aantal daarvan, inlevingsvermogen, diepgang[in contraire van zwart-wit] zijn onvoldoende ontwikkeld of worden door de narcist als hinderlijk ervaren. Hierdoor komt de narcist binnen een groep waaraan hij/zij geen leiding geeft, snel tot conflicten. De narcist voelt zich miskend en aangetast in zijn zelfbeeld.

Verdonk is daarentegen een duidelijke populist die zaken sterk wilt vereenvoudigen en denkt in zwart wit oplossingen. [ik ben praktisch] Daarnaast laat zich graag het beeld aanmeten dat zij weet wat onder het volk leeft. Ook het feit dat zij meer buiten dan binnen de 2e kamer vertoeft, versterkt dit beeld. Zij wil zich onderscheiden van de politieke elite.

Tot slot

In onze media wereld hebben narcisten/ populisten volop de kans om zich te profileren en hun ideeën grandeur uit te dragen. Zoals wij aan de LPF[Fortuyn], Wilders en Verdonk kunnen zien, zal het politieke domein ook niet gevrijwaard blijven. [in de UK wordt dit door het districten stelsel echter wel moeilijker gemaakt]

Met name als de omstandigheden snel en sterk veranderen, heeft het publiek snel de neiging om zich te wenden tot populisten die zij in staat achten om hun ‘heartland’ te beschermen.Hierbij zijn het met name de media die via de dynamiek van de publieke aandacht het optreden van narcistische en populistische politici faciliteren en versterken. Voor een democratie kan dit zelfs tot problemen leiden indien zo’n politicus aan de macht komt. Deze kans wordt groter als de bestaande politiek deze politici de kans geeft om zich te manifesteren. Dat wil zeggen dat zij te weinig rekening houden met het incasseringsvermogen van het publiek[teveel en te snelle veranderingen]Burgers raken dan de draad kwijt en schreeuwen om aandacht en behoud van hun ‘heartland’. Dit is koren op de molen van de populist. De media aandacht is dan het ideale opstapje voor dergelijke politici. Dit vormt het fundament waarop populisten drijven. Een fenomeen waar niet aan te ontkomen valt.

Het antwoord vanuit de elite kan alleen bestaan uit het voorkomen van de opportuniteiten die de populist nodig heeft. Rekening houden met het incasseringsvermogen en bereidheid tot verandering onder het publiek. De harde en vele veranderingen die Paars en de kabinetten Balkenende i-ii-iii doorvoerden was dan ook koren op de molen van de populisten als Wilders en Verdonk. Ook zal het debat over de gezamenlijke normen en waarden gevoerd en getrokken dienen te worden door de elite. Indien zij dit nalaten wordt de discussie vanzelfsprekend gevoerd door de populist die daarmee hoge ogen[zetels] scoort bij het publiek

bronnen:

Narcisme, populisme en politiek. Leo d’anjou 2002

Wikipedia.nl

Tags: Maatschappij