De Europese Bank waarschuwt voor toenemende inflatie van meer dan 2% voor de komende periodes. Met de toenemende prijsstijging, stijgt ook de druk op de lonen. In de financiële column van de Telegraaf wordt het kabinet dan ook opgeroepen om de voorziene stijging van BTW en andere accijnzen, achterwege te laten om zodoende de druk op loonstijging te verminderen.
Toch ligt daar niet de oplossing. Indien het kabinet deze maatregelen achterwege laat, komt zij niet uit met haar begroting en zal dat leiden tot bezuinigingen op andere vlakken. Recentelijk heeft minster Bos al aan de handrem aangetrokken op de kinderopvang. Er kunnen dus nieuwe bezuinigingen verwacht worden als de stijging van BTW en andere accijnzen geen doorgang vinden. Dan betaalt de consument alsnog de prijs voor de stijgende prijzen.
Inflatie
De inflatie stijging wordt op verschillende manieren veroorzaakt. De stijgende olieprijs van de afgelopen maanden werkt steeds verder door in de verschillende prijzen. Daaraan gekoppeld de aardgasprijs die de consument betaald. De druk op de wereld voedselmarkt laat zich ook steeds meer gelden. Een derde factor is de gespannen arbeidsmarkt in Nederland waardoor sowieso de lonen opwaarts worden gedrukt. Dit zal de komende tijd ook langzaam voelbaar worden in de prijzen die de consument betaald. Het achterwege laten van de verzwaringen heeft dan ook weinig zin. Zoals gezegd zal dan het geld uit een andere zak moeten komen. Hoe je het wend of keert, het zal de consument zijn die dit betaald.
Een ander probleem is de zwakke dollar op dit moment. Trichet zegt daarover:
“Over de stijging van de euro ten opzichte van de dollar herhaalde Trichet dat onder andere de Amerikaanse president Bush en de minister van financien Henry Paulson hebben gezegd dat ‘een sterke dollar’ in het belang is van de VS. Een sterke vertraging van de Amerikaanse economie, die zich uitbreidt tot de rest van de wereld, zou normaal gesproken leiden tot lagere inflatiedruk op belangrijke grondstoffen, met name olie, zei Trichet. “
Maar hoe groot is het probleem nu eigenlijk? De economische groei wordt voor dit jaar verwacht op 1,7%, en op 1,8% in 2009, volgens prognoses van de ECB. In december stonden deze groeiverwachtingen nog op respectievelijk 2,0% en 2,1%.
Begroting en Schuld
Er is dus sprake van een groeivertraging van 0,3%. Is dat nu zo erg? Zolang niemand in paniek raakt is er geen enkele reden om hierover bezorgd te zijn. Wij praten hier trouwens over de BNP groei. Dit cijfer is niet bepaald het meest objectieve cijfer als het gaat om groei en ontwikkeling van de samenleving. Meer en meer economen maar ook topbestuurders wijzen op de tekortkomingen van deze maatstaf. De verhogingen die het kabinet voorstelt zijn bijvoorbeeld de vliegtax om zodoende het milieu te ontlasten.
Al zijn de sociale partners tegen een verhoging van de BTW, de meeste economen zijn juist wel voorstander.
Het argument om meevallers te gebruiken zodat de BTW verhoging niet nodig is, is in elk geval geen goed plan. Al een aantal jaren hanteert de regering het principe om hiermee deels de staatsschuld in te lossen. Sinds de jaren 90 geschiedt dit consequent en de effecten zijn ook zichtbaar op dit vlak.
Na 1980 is er een explosieve groei geweest van de staatschuld. De redenen hiervoor zijn velerlei, maar het maakt wel duidelijk dat hard neo liberaal bezuiningsbeleid toch niet zo effectief is, als veelal gedacht. De afhankelijkheid van de Nederlandse economie tov het buitenland is te lang onderbelicht geweest. Paars I-II hadden de economische wereldwind mee en zagen direct een sterk positief effect op de economische ontwikkelingen. Vanaf dat moment is er blijvend geïnvesteerd om de staatschuld te beteugelen. Dat is terug te zien in de lijn welke een verminderde stijging weergeeft tov voorgaande periode. De stijging van de staatschuld in absolute zin dient wel in relatie gezien te worden van het totale BBP-BNP[hier niet getoond] Nederland voldoet in elk geval aan de Europese norm.
Onafhankelijkheid
Dus wat nu te doen? Nederland dient door te gaan om zich minder olie afhankelijk te maken. Olieprijsstijgingen werken in nagenoeg elke sector door. Het snel ontwikkelen van duurzame energie is ook economisch een absolute noodzaak. Met de groei van China en India zal de opwaartse druk op de olieprijs nog niet voorbij zijn.
De stijging van de voedselprijzen is een ander verhaal. Toename van vraag, discrepantie op de markt en ook de druk van biobrandstof doet zich gelden. Het wegnemen van de druk door biobrandstof zal maar beperkt helpen. Het is wel een uitgelezen kans om boeren in ontwikkelingslanden een steuntje in de rug te geven, zolang het Westen maar hun de ruimte geeft. Zowel door het wegnemen van protectionistische maatregelen als door pas op de plaats te maken als het gaat om productie capaciteit.
Het niet doorvoeren van de verzwaringen om loonstijging te voorkomen is in elk geval te kort door de bocht. De economie zit helaas niet zo simpel in elkaar dat met dergelijke ingrepen het leed wel verzacht of opgelost kan worden. Zelfs bovenstaande is nog maar een summiere greep uit de factoren die meespelen. De oproep van sociale partners, werkgevers en werknemers, maar ook die van columnisten van de Telegraaf kan maar beter terzijde worden gelegd. Het wordt even slikken, maar een dergelijke verzwaring stabiliseert veelal snel uit in onze economie en dan is het al snel weer business as usual.
Laten wij nu vooral gaan zorgen dat bij de huidige gespannen arbeidsmarkt meer mensen aan het werk komen. Vooral die mensen die altijd [noodgedwongen]langs de lijn blijven staan. Het potentieel is er wel. Nu nog de wil. Iets waar de sociale partners zich nu eens echt druk om moeten maken in plaats zich druk te maken over lonen. Ik zou zeggen; beperk de stijging van loon in ruil voor een groter aandeel van structureel werkelozen, gehandicapten, wao’ers etc.
