De verkiezingsoverwinning van Obama dreunt nog na in ieders oren, maar toch is het al weer een jaar geleden dat Obama zijn overwinning speech hield in Chicago.

Wereldwijd ontstond weer hoop na jaren van kil en guur rechts conservatief beleid onder Bush jr. De wereldeconomie in puin. Het grootste begrotingstekort wat de VS ooit heeft gekend. Akkoorden over het klimaat leken verder dan ook. Oorlog in Irak en Afghanistan. Het palestijnse conflict verergerde met de dag. Guantánamo Bay was de grootste blamage uit de na oorlogse geschiedenis van de westerse wereld. En dan nog de talloze problemen binnen de VS zelf. De meest prangende is de gezondheidszorg.

Obama bracht weer hoop en veel beloftes. Belofte om het anders te gaan doen. Al bij zij aantreden temperde Obama de verwachtingen. Het zou moeilijk worden en een lange weg worden. Niet zo vreemd als je ziet welke gigantische problemen Obama op zijn bordje kreeg van de republikein Bush jr.

Guantánamo Bay

Al bij zijn installatie nam Obama meteen G-bay op de schop. Het detentiecentrum moest gesloten worden. Het vraagstuk wat met de gevangenen te doen is extreem lastig omdat maar weinig bondgenoten staan te springen om de gedetineerden op te vangen. Ook Nederland liep niet bepaald vooraan op dit punt, ondanks dat Europa zijn mond vol had over de verwerpelijkheid van Guantánamo Bay. Desalniettemin wordt er door de Obama administratie hard gewerkt om dit op een juist manier af te handelen. Daar is wel medewerking nodig van de bondgenoten.

Economie

1 ding was duidelijk na jaren van rechts neo liberaal economische beleid. Het werkt niet!. Na het loslaten van de goudstandaard was de opvatting dat er geen grenzen zouden zijn aan economische groei. Sinds het einde van de tweede wereldoorlog heeft de Verenigde Staten niet zo’n groot begrotingstekort gehad. Het komt neer op 12% van het binnenlands bruto product (bbp).

Na het huidige fiscale jaar, wat tot oktober loopt, moet het begrotingstekort afnemen omdat de economie dan wat uit zijn dal klimt, overheidsuitgaven worden teruggebracht en sommige belastingen zijn verhoogd.

Volgens het Witte Huis komt het begrotingstekort in het fiscale jaar 2010 uit op $1,17 biljoen. Dat is 12% van BBP. In 2011 $912 biljoen en in 2012 op $581 biljoen. Volgens het Witte Huis moet het Amerikaanse begrotingstekort aan het einde van de termijn van Obama zijn teruggebracht naar $533 biljoen, oftewel 3% van het bbp.

Alleen door het laaghouden van de rentestand en herstel van de bestedingen, met de name de binnenlandse, kan de amerikaanse economie weer overeind komen. Om te voorkomen dat de binnenlandse bestedingen zouden instorten heeft Obama een serie aan ondersteuningsmaatregelen genomen. Dit drukt zwaar op de begroting, maar het alternatief was waarschijnlijk de totale instorting van de amerikaanse economie, waar de beruchte jaren 30 taferelen ongetwijfeld zouden terugkeren.

Ook de 2 oorlogen die de VS voerden onder de Bush jr, pleegden een enorme aanslag op de begroting. Dusdanig dat Bush jr de Fed onder druk zette om de rentestanden te verlagen om zodoende geld vrij te maken in de economie. Van dit beleid heeft Greenspan na zijn aftreden herhaaldelijk en uitgesproken afstand van genomen. Al is Greenspan in deze ook niet geheel vrij te spreken. Hij had beter moeten weten en tegengas moeten geven.

Banken crisis

Het potverteren gebeurde niet alleen door de Bush administratie. De financiele sector maakte dankbaar gebruik van lage rentestanden en wettelijke mogelijkheden om de meest risicovolle leningen weg te zetten in de huizenmarkt. Zolang er sprake is van groei kunnen dergelijke risico’s afgedekt worden, maar bij krimp slaat meteen het noodlot toe. De huizenmarkt stortte volledig in elkaar en de eerste banken begonnen te vallen.

Obama had weinig keus dan steunmaatregelen af te kondigen om de banken overeind te houden. Instorting van de financiele sector is ook geen leuk vooruitzicht. Het is wel wrang dat nu deze banken overeind beginnen te krabbelen, meteen weer denken in termen van bonussen. De top heeft blijkbaar niets geleerd van de ellende. En nog kampen grote groepen amerikanen met enorme financiele problemen en werkeloosheid.  Inmiddels is Obama begonnen om dat de kop in te drukken door maatregelen op te leggen die dergelijke excessieve bonussen onmogelijk maken.

Oorlog

Irak en Afganistan zijn 2 grote molenstenen om de nek van Obama. Van Irak wil Obama afscheid nemen. De exit strategie is al bepaald en de troepen worden overgeheveld naar Afghanistan. Maar dat wespennest kon nog wel eens zijn grootste probleem worden tijdens zijn presidentschap. Het land is door en door corrupt. Er is geen opbouw missie maar een regelrechte oorlog gaande tussen de coalitie troepen en de taliban. De zojuist herkozen Karzai heeft de afgelopen jaren volledig gefaald als het gaat om het opbouwen van een betrouwbare en solide regering. Niet dat verwacht kan worden dat zoiets over 1 dag te realiseren valt, maar er is geeneens een begin gemaakt met de aanpak van de problemen. Obama zal Karzai flink onder druk moeten zetten om nu toch de bezem er door heen te halen.

Palestijnen

Het is een eeuwig durend drama. Elke keer komen er road plans naar vrede op tafel, maar elke keer verzandden deze in goede bedoelingen. Al is dat laatste ook al geeneens zeker. Israel bouwt ondertussen rustig verder aan nederzettingen. Nog altijd worden de palestijnen van de meest essentiele zaken onthouden. Het effect is navenant. Palestijnse extremisten voeren aanslagen uit ,wat weer tot vergelding leidt van israelische zijde. Zo houden de partijen elkaar al decennia lang bezig. Israel heeft de mogelijkheid om de impasse te doorbreken door nu eens serieus werk te maken van vrede en zich te houden aan de VN resoluties die zij al jaren lang negeert. Obama kan daar mede voor zorgen door de druk op Israel te verhogen. Het intrekken van financiele en militaire steun is een effectief middel om Israel tot andere gedachtes te dwingen. Maar ook Obama heeft te maken met de machtige pro israel lobby. Of onder het huidige presidentschap van Obama dit opgelost wordt kan worden betwijfeld.

Klimaat

Klimaat was onder Bush jr een vies scheldwoord. Slecht voor de economie, slecht voor de VS. Obama ziet dat toch anders. Meerdere malen heeft hij aangegeven grote ambities te hebben op dit punt. Ook de nodige maatregelen zijn al genomen, maar voor een werkelijk klimaat akkoord in Kopenhagen heeft hij de hulp nodig van het congres en de senaat. En die staan niet echt te springen om zich met handen en voeten te binden. Dat beperkt de onderhandelingsruimte van Obama in Kopenhagen. En niet alleen Obama loopt tegen dit conservatisme op. Ook in Nederland kruipt minister Cramer langzaam maar zeker achteruit, daarbij gesteund door Barosso. Zij sturen al aan op een akkoord op hoofdlijnen, zonder werkelijk harde afspraken te willen doen. Zo wordt de ‘kop’ van Kopenhagen al afgehakt lang voordat de conferentie is begonnen.

Gezondheidzorg

In de VS lopen veel mensen onverzekerd rond. Zij hebben daardoor geen toegang tot goede en noodzakelijke gezondheidszorg. In het huidige systeem is de gezondheidzorg voor de meeste amerikanen gewoon onbetaalbaar. President Clinton heeft eerder een poging ondernomen om hier wijziging in aan te brengen ,maar liep al vast voordat hij goed en wel begonnen was. Hij had te hoog ingezet. Obama heeft daar duidelijk van geleerd en heeft de lat niet te hoog gelegd. De afgelopen maanden heeft hij druk gelobbyed om genoeg stemmen aan zijn kant te krijgen. En met succes! Vandaag werd bekend dat zijn voorstel in het huis van afgevaardigen, zij het met nipte meerderheid, is aangenomen. Nu moet nog de Senaat instemmen met het plan. Daarbij kan hij echter geen dissidente democraten gebruiken zoals in het huis van afgevaardigden wel het geval was. Er valt nog genoeg te lobbyen. Toch is deze overwinning absoluut historisch te noemen. Vele presidenten zijn hem voorgegaan om de gezondheidszorg te regelen in de VS, maar Obama is de eerste die zover is gekomen. Dat op zich is een enorme change binnen de VS. Een ongekend precedent.

Indianen

Voor wie het vergeten was. De oorspronkelijke bevolking van de VS zijn nog altijd de Indianen. Hun positie is al eeuwen een van onderdrukking. Beperkte reservaten, strikte regulering waardoor zij niet in staat zijn om hun oorspronkelijke levenswijze te bestendigen. Veelal gediscrimineerd en uitgesloten van de amerikaanse maatschappij. Verslaving en werkeloosheid onder de Indianen is torenhoog.

Obama heeft ook op dit punt de bakens verzet. Deze week is de top van indianen stammen in Washington voor overleg met Obama. Obama lost met de ontmoeting een campagnebelofte in. ‘Weinig Amerikanen zijn zo lang genegeerd door Washington als de Indianen, de eerste Amerikanen’, zei Obama tijdens een campagnebijeenkomst in 2008. ‘Dat zal veranderen als ik president ben.’

Obama is vorig jaar formeel opgenomen in de Zwarte adelaarfamilie, geadopteerd door de Crow-stam. Zijn indiaanse naam luidt: ‘Hij die mensen in het hele land helpt’.

1 jaar president

Het is een tumulteus jaar geweest voor de VS maar ook voor de rest van de wereld. Een jaar dat zo hoopvol begon met de verkiezing van Obama. De hoop is een stuk getemperd door de harde realiteit. Op zich niet erg. Te hoog gespannen verwachtingen leiden gauw tot grote teleurstelling. Toch heeft Obama meer bereikt dan menig vermoedt. Verandering is niet een kwestie van grootste maatregelen doorvoeren. Verandering begint met visie en leiding geven. Verandering begint met het schetsen en duiden van een toekomst. Vanuit die visie volgen maatregelen. Groot en klein. Soms snel, soms langdurend. Obama heeft op veel punten de beleidslijnen volledig verzet. Dat betekent niet dat van de ene dag op de andere dag,alles ineens anders is. De effecten van veranderd beleid heeft tijd nodig. Naarmate we verder komen zullen de effecten maar ook de resultaten daarvan zichtbaarder worden.

Uit de diverse speeches van Obama is ook duidelijk op te maken dat hij zich dat duidelijk realiseert. Ook Obama doet aan verwachtings management Met de komst van Obama is het grauwe, kille van de conservatieven aan de kant gezet.

Hoe negatief dat beleid was wordt bijvoorbeeld duidelijk uit het interview met Michael Gorbatsjov. Hij verklaart dat zowel Mitterand als Thatcher falikant gekant waren tegen de val van de muur. Zij benaderde Michail Gorbatsjov rechtstreeks om hem te vragen de Duitse hereniging tegen te houden. ‘Laat ze (de Oost-Duitsers) maar rustig achter die Muur blijven’, zei ze tegen de Sovjetleider. Maar die negeerde haar smeekbede.Wat had er niet kunnen gebeuren als hij die tot de tanden bewapende militairen, die zelfs over kernwapens beschikten, had ingezet? ‘Dat had wel eens het begin van een Derde Wereldoorlog kunnen worden!’, aldus Gorbatsjov.

Obama getuigt van een gelijkende Visie. Het is tijd voor verandering. Obama heeft duidelijk zijn Visie weer gegeven. Dat kan hij echter niet alleen. Als de rest van de wereld, zoals dhr van Baalen van de VVD, met zijn hakken in het zand blijft staan, dan zal verandering strandden in goede bedoelingen. Ook Minister Cramer en Barosso moeten hun verantwoordelijkheid nemen.

yes, we can change. Met nadruk op het woord WE

bronnen:

http://www.volkskrant.nl/buitenland/article1313394.ece/Huis_stemt_in_met_zorgstelsel_Obama

http://www.fd.nl/artikel/11127738/begrotingstekort-vs-1-75-biljoen-huidig-fiscale-jaar

http://www.volkskrant.nl/buitenland/article1312245.ece/Obama_ontvangt_leiders_indianenstammen

http://www.volkskrant.nl/buitenland/article1311564.ece/Obama_blijkt_niet_over_water_te_lopen

http://www.volkskrant.nl/buitenland/article1313332.ece/Gorbatsjov_Thatcher_wilde_val_Muur_tegenhouden