Kan de burger nog zijn recht halen jegens de overheid en is het wel de burger die verantwoordelijk is voor de vertragingen als gevolg van procedures?
Dit was een van de vragen die centraal stonden in de uitzending van Zembla. Het geschetste beeld vormt een schril contrast met de motivatie zoals deze ten grondslag lag aan de Crisiswet die met verve werd verdedigd door Premier Balkenende.
De burger kan bij beslissingen van de Overheid op verschillende niveaus, bezwaar aantekenen. Eerst zal het bezwaar via de reguliere bezwaarprocedure van de betreffende instantie plaatsvinden. Veelal betreft dit de gemeente. Mocht de burger niet akkoord zijn, dan kan zij nog in beroep gaan, met als hoogste bestuursrechter de Raad van State.
Bij toetsing van de bezwaren blijkt veelal de letter van de wet zuiver toegepast te worden, waarbij de inhoudelijkheid van het bezwaar nauwelijks meeweegt. Hierdoor is het mogelijk dat, indien de instantie volgens de regels handelt, er onzinnige besluiten doorgevoerd kunnen worden. Er ontstaat dan een groot gat tussen de burger en de instanties, waarbij de burger zich aangetast voelt in zijn rechtsgevoel. De instantie kan de boot afhouden met het Recht in de hand. De basis van wederzijds wantrouwen is daarmee gelegd.
Instanties zijn zich veelal bewust van hun Recht en van de verschillende mogelijkheden die zij hebben om door een andere situatie te creëren, de burger buitenspel te zetten of te dwingen tot eindeloze procedures. Een van de voorbeelden is de situatie in Utrecht met betrekking tot het muziekcentrum. De sloop is grotendeels voltooid maar een bouwvergunning is niet afgegeven. Daarmee heeft de gemeente een impasse gecreëerd. In de praktijk leidt dit tot een troosteloze situatie ter plaatse en de betrokken partijen geven elkaar over en weer de schuld.
Ook de vice-voorzitter van de Raad van State, Hr Tjeenk Willink is zich bewust van deze situatie binnen het bestuursrecht en erkend dat evaluatie op zijn plaats zal zijn.
Bij die evaluatie dient ook de andere vraag beantwoord te worden inzake het aanstellingsbeleid van de Staatsraden. De benoeming van de leden geschiedt door de Kroon, maar de wijze waarop die benoeming plaatsvindt is uiterst ondoorzichtig. Nog merkwaardiger is het gegeven dat Staatsraden geen juridische achtergrond behoeven te hebben. Het zijn ook vaak ex-ministers, burgemeesters, hoge ambtenaren etc.
Nu behoeft dit voor de uitoefening van hun ambt niet direct een bezwaar te zijn, maar de onafhankelijkheid van de leden kan wel in het geding zijn als een Staatsraad een beslissing dient te nemen over een voorstel van de eigen partij.
De ondoorzichtige, moeilijke en kostbare procedures voor de burger steken schril af tegen de positie van de instanties die het voordeel hebben financiële draagkracht en het feit dat zij de uitkomsten van procedures kunnen beïnvloeden door bestuursrechters voor voldongen feiten te plaatsen.
Zo geraakt de burger in een windmolen gevecht. Niet alle burgers hebben hiervoor het doorzettingsvermogen of het kapitaal om dit ‘gevecht’ uit te zitten. En zelfs indien zij volledig in het gelijk gesteld worden, dan nog blijkt dat instanties de boot af kunnen houden indien de bestuursrechter geen dwingende eisen oplegt. Voor de burger rest dan niets anders dan nog een keer naar de bestuursrechter te gaan. Deze strategie van instanties komt feitelijk neer op het ‘dood’ procederen van de burger.
“Het moet sneller en anders in dit land” zei premier Balkenende in Urecht, en doelde daarmee ook op de situatie in het centrum van Utrecht. Maar het is niet de burger in deze die voor de kar ligt. En passant vergat hij de rol van de overheids instanties die grotendeels zelf verantwoordelijk zijn voor impasses en misstanden. Waar Recht wordt gesproken maar inhoud wordt vergeten, groeit het wantrouwen tussen burger en overheid. Met de invoering van de crisiswet doet het kabinet daar nog een schepje bovenop.
http://www.volkskrant.nl/binnenland/article1167999.ece/Balkenende_crisiswet_om_bouw_te_versnellen
Filed under: Maatschappij | getagged: bestuursrecht, crisiswet
