Links blok alleen zal niet effectief zijn.

Geplaatst door: Hans op: december 31, 2010

• In: Maatschappij | verkiezingen
• Reactie!

Image by roel1943 heeft een beetje griep via Flickr

In antwoord op het gure koude rechtse bewind waarmee Nederland nu geconfronteerd wordt, speelt de vraag op of de linkse partijen niet meer moeten gaan samenwerken. Zelfs een fusie van GL-D66 komt boven tafel. Het is echter twijfelachtig of dit werkelijk zoden aan de dijk zal zetten. Het is zelden dat een kabinet struikelt over de uitgestoken voet van de oppositie. Kabinetten struikelen over hun eigen molshopen.

Kijken we terug naar vorige kabinetten, dan is felle oppositie slechts zelden effectief als het gaat om het laten struikelen van kabinetten. Wel als het gaat om de koers te beïnvloeden, maar zolang het kabinet een meerderheid heeft in de 2e kamer en de coalitie partijen vastbesloten zijn om de rit uit te zitten, kan de oppositie weinig uithalen.

kabinetten.
In de periode Van Agt / Wiegel, voerde Den Uyl felle donderspeeches richting het kabinet. Iets wat meesmuilend door Wiegel werd aanschouwd. Ook de dissidenten in het CDA deerde hem niet. Het vertrek van Andriessen nog minder. Wiegel wilde koste wat het kost de rit uitzitten. Dat het leidde tot het meest zwakke en ineffectieve kabinet ooit, die een groot tekort achterliet, mocht niet deren.

Ook de kabinetten Lubbers konden op veel weerstand rekenen. In de 2e kamer maar ook daar buiten. Menig protest is er toen gevoerd tegen hervormingen in het onderwijs, sociale zekerheid, kernenergie en kernwapens. Het mocht niet baten. CDA en VVD zaten stevig in het zadel en konden zelfs op voldoende steun rekenen vanuit de rechtse hoek, waardoor Lubbers maar liefst 3 keer mocht aantreden. Al is de laatste ronde met de PVDA, wat voortijdig eindigt.

Ook Balkenende kreeg de wind van voren. B-I struikelde over het gestuntel van de LPF. Verhagen was het zat en trok de stekker eruit. B-II struikelde over Verdonk. Het was hier dat kwaliteit oppositie van Femke Halsema de beruchte brief boven tafel toverde. Voor D66 aanleiding om het vertrouwen in Verdonk op te zeggen en daarmee de val van het kabinet inluidde. Balkenende IV liep uiteindelijk stuk op het meningsverschil over Afghanistan. Wederom brak 1 van de coalitie partners. De PVDA ditmaal.

Oppositie.
Was de oppositie in die jaren dan zo krachteloos en verdeeld dat zij geen vuist kon maken? Tijdens het 1e kabinet Van Agt/ Wiegel was het PVDA nog altijd de grootste partij. Slechts door het schaakspel van Wiegel, werd de PVDA buiten de deur gezet. Ook onder Lubbers was er een sterke samenhang en samenwerking tussen de linkse partijen. Met nog altijd de PVDA als leading party. Ook dat mocht niet baten.

Onder Balkenende, met de opkomst van SP en Groenlinks in zetels, raakte de oppositie pas werkelijk verdeeld. Of liever gezegd: de linkse kiezer verdeelde zich over meerdere partijen. De PVDA was geen vanzelfsprekendheid meer. Een algemene trend in het politieke landschap. Toch kan men niet zeggen dat de linkse partijen tijdens Balkenende niet samenwerkten.

Samenwerking.
Dus wat verwacht men nou werkelijk van een innige samenwerking? Linkse partijen zijn van ‘nature’ al meer met elkaar gebonden vanwege hun sociale gezicht. Van conservatief tot progressief. Al jaren heerst er de onuitgesproken verdragscode om elkaar niet teveel af te vallen. Waar mogelijk wordt er al veel samengewerkt. Het probleem is ook niet het gebrek aan samenwerking, maar het vermogen van rechtse kabinetten om te volharden, jegens alle kamer of maatschappelijke oppositie in.

Ook het feit dat er in Nederland er altijd al een rechtse meerderheid bestaat, maakt zaken niet eenvoudiger. De dreiging van electoraal verlies is op Rechts dan ook minder. Het kan schuiven tussen de partijen, maar het totale rechtse spectrum is altijd groot geweest.

Uitspelen.
Waar rechtse kabinetten wel in opvallen is dat zij ondanks de uiterlijkheden, flink de pest aan elkaar kunnen krijgen. De verhouding tussen Van Agt / Wiegel werd steeds koeler. Lubbers II valt, na veel onderlinge onmin, over het reiskostenforfait, waarbij de VVD de stekker eruit trekt. Zo ook de kabinetten Balkenende waren niet gespeend van onderlinge twist.

Ook het huidige kabinet heeft veel potentieel voor dergelijke problemen. De verhouding Wilders – Leers is al niet best. Opstelten moet maar bewijzen dat hij orde en veiligheid weet te handhaven. Grote woorden is 1 ding. Daden is een ander. Daarnaast zijn er nog altijd 3 twijfelende CDA’ers in de 2e kamer. Rutte kan wel zeer eloquent antwoord geven en daarmee de 2e kamer plezieren. Zijn verleden als fractieleider laat zien dat zijn bestuurlijke kracht op moeilijke momenten niet overtuigend is. Hij had de grootste problemen met Verdonk en pas na een langere periode van rust binnen de VVD wist deze partij zich te herstellen.

Het is dus zaak voor de oppositie om de onderlinge verschillen te vergroten en uit te spelen. Samenwerking is daarbij prima, maar elke partij kan vanuit zijn eigen perspectief en kracht deze strijd aangaan. En waarschijnlijk is dat ook effectiever. Zoals in de voetbal geldt: blijf over de flanken spelen en afwisselen. Niet steeds door het centrum, want dat zal dan dichtslibben.En naarmate de oppositie weet te scoren op die verschillen en de coalitiepartners tegen elkaar weet uit te spelen, daalt de maatschappelijke steun voor dit kabinet en nemen de frustraties binnen een kabinet toe.

Het is dan aan een van de oppositie fractieleiders om dan de bal in het net te prikken. Rutte kan veel molshopen ontwijken, maar nooit alle molshopen.

Tags: coalitie, Maatschappij, politiek