Groei paradigma
Geplaatst door: Hans op: december 20, 2011
Het realiseren van een Green New Deal vereist vooral een shift in het denken van mensen. Hoe krijg je mensen zover dat ze hun huidige leven van luxe in deze prestatiemaatschappij los laten en inwisselen voor een andere vorm van welvaart. Het ontrafelen en transformeren van onze maatschappij zal vooral een lange adem vereisen, waar juist overheid en bedrijven hun verantwoordelijkheid dienen te nemen. Het loslaten van het groeiscenario is daarbij een belangrijke hefboom.
Het is een steeds sneller draaiende cirkel waarin onze maatschappij vast zit. De ene prestatie drijft de andere. Bedrijven die vooral winst gericht zijn, nemen continue maatregelen om hun kosten te verlagen. De productiviteit wordt opgejaagd om dit te bewerkstelligen. Dit leidt tot outsourcing van fabricage naar lagelonen landen, wat lange logistieke ketens oplevert en een allesbehalve duurzame distributie van goederen en grondstoffen. De werknemers die lokaal produceren doen dit tegen extreem lage lonen en onder erbarmelijke omstandigheden. Weigeren heeft weinig zin, omdat er altijd wel iemand is, die bereid is het werk uit te voeren onder die condities. Zo ontstaat een catch 22 situatie. Het individu is op dat moment niet bij machte om de cirkel te breken. In de westerse landen wordt de werknemer eveneens tot hoge productiviteit aangejaagd waarbij de loonontwikkeling constant onder druk staat. In Europa wordt de druk nog eens verder opgevoerd door de scheve loonverdeling tussen West-Europese en Oost-Europese landen. De illegale bureaus zorgen ervoor dat goedkope arbeidskrachten ook hier beschikbaar komen en de naar winst strevende ondernemer voorziet. Anderzijds wordt dit probleem ook veroorzaakt omdat de westerse landen van productiegericht naar dienstgericht zijn ontwikkeld. Het opleidingsniveau is enorm gestegen, waardoor de beschikking van arbeidskrachten voor lager betaald arbeid minder beschikbaar is.
Tegenover de prestatiedruk en het winststreven van bedrijven, staat het ongebreidelde consumentisme in onze maatschappij. Op verschillende manieren wordt ons consumentisme aangejaagd en verheerlijkt. Via reclames, sociale druk maar ook vanuit politiek wordt consumentisme aangejaagd [groei paradigma]De focus op de economische prestatie van het land staat continue centraal bij regeringsbeleid. In dat kader spreekt de reactie vanuit Nederland op Griekenland tot de verbeelding. Ze zouden lui zijn en alleen maar op de pof leven. Het calvinisme speelt ons parten, waarbij we verwachten dat iedereen hard moet werken en niet moet klagen. In deze zwart-wit stelling delft de realiteit het onderspit, waar hun schuld onze winst is. De kredietcrisis legt genadeloos het falen van het systeem bloot. Groei ontstaat alleen maar als ergens anders de prijs wordt betaald. Economieën functioneren als communicerende vaten. De schuld van de VS wordt voor een significant deel gefinancierd door China. Die op zijn beurt haar productiegroei kan verwezenlijken door deze te exporteren naar de VS. China financiert op die manier haar eigen groei. Echter een groei gebaseerd op een toenemende schuldstand van de VS. En op gelijkende wijze is de groei van de Noord-Europese landen gefinancierd door de toenemende schuld van de Zuid-Europese landen.
Het realiseren van een New Green Deal gaat dan vooral om het loslaten van het groeiparadigma. Dat het BNP een onzinnig cijfer is, wordt al jaren breed gedragen door vooraanstaande economen. Desondanks blijft de politiek er onverminderd aan vasthouden. Herijking van de stuurmechanismes van economieën is broodnodig, waarbij niet alleen de economische factoren worden gewogen maar ook de impact op maatschappij en milieu. Een dergelijke turnaround zal tevens leiden tot een verminderde druk op de beschikbare grondstoffen. De oorzaken van de huidige kredietcrisis kunnen eveneens niet buiten beschouwing blijven. Ongebreidelde speculatie dienen we uit te bannen. Van bedrijven mag verwacht worden dat continuïteit van hun organisatie prevaleert boven de korte termijn winst ten faveure van aandeelhouders. Ook de leeftijd van producten, welke momenteel steeds korter wordt, dient weer verlengd te worden. De overheid kan dat meenemen bij het beoordelen en toelaten van producten op de markt, naast de huidige kwaliteitseisen die zij stelt aan producten.
Het zijn vooral onze politieke leiders die dienen te beseffen dat bedrijven en burgers niet zomaar het groeiparadigma doorbreken. Het feit dat economieën zo vergroeid zijn, beperkt bedrijven in hun streven om te veranderen. Wie te ver voor de muziek uitloopt, loopt grote kans zijn markt te verliezen aan de goedkopere concurrent. Anderzijds zal de burger niet snel op de barricaden klimmen bij zijn huidige welvaartsniveau. Voor burgers is het vooral een ver van mijn bed show. Zeker zolang ons welvaartsniveau amper wordt aangetast. De burger verzamelt zich pas op de pleinen als het ijs volledig onder zijn voeten is weggesmolten, maar dan is het wel te laat. Dat ontslaat de burger op zich niet van zijn verantwoordelijkheid. Er zijn ook genoeg voorbeelden te vinden waarbij groepen burgers initiatieven ontplooien om de samenleving te verduurzamen. Maar gezien het tempo waarmee we de planeet leeghalen en het milieu schade toebrengen, ontbreekt het tempo, cohesie en de urgentie in de samenleving. Dat is juist waar de politiek haar plaats dient op te eisen en in stappen de aanpassingen in onze economie door te voeren. Van het beperken van flitskredieten, vergroenen van prijzen tot aan het zorg dragen voor een betere spreiding van welvaart op onze wereld. Hier zijn duidelijke piketpalen nodig waarbinnen de samenleving zich kan gaan aanpassen. Aanpassingen die de politiek kan stimuleren zonder continue het voortouw te nemen. Het geeft bedrijven en burgers richting en doel die voor de noodzakelijke versnelling kan zorgen. Want uiteindelijk is het toch de burger die moet veranderen
in reactie op: De Helling
http://bureaudehelling.nl/blog/breken-met-het-groeiparadigma
