Privacy als fundamenteel recht.
Geplaatst door: Hans op: februari 23, 2012
- In: Maatschappij
- Reactie!
Het VU heeft in samenwerking met Eyeworks van Reinout Oerlemans, het programma ‘Leven en Dood’ laten opnemen. Via vele verborgen camera’s werd er op afstand gefilmd op de Eerste Hulp. Verschillende malen werden patiënten pas achteraf geinformeerd waarmee de grenzen van ethiek en privacy werden overschreden. Maar ook bij voorafgaande toestemming overschrijden de partijen fundamentele rechten van een mens.
Op de site zorgbehandeling staat het volgende te lezen: “Onderzoek en behandeling dienen zoveel mogelijk buiten het gehoor en het gezichtsveld van derden plaats te vinden. De hulpverlener of instelling behoort er daarom voor te zorgen dat spreekkamers en behandelruimten (geluid)dicht zijn. Zonder uw toestemming mogen ook geen derden bij de behandeling of het onderzoek aanwezig zijn. Dit geldt ook voor artsen-in-opleiding.”
Ondanks de bezweringen van de Raad van Bestuur en van Eyeworks over geheimhoudingsplicht en protocollen, hebben de partijen zonder twijfel de grens van privacy overschreden. In de gevallen waarin geen toestemming vooraf gevraagd kan worden, rest niets anders dan niet te filmen. Toestemming dient altijd vooraf plaats te vinden. Het feit dat vanuit een regiekamer meerdere buitenstaanders meekijken over uw schouder en daarmee inzage krijgen zonder uw kennis over uw privéleven, overschrijdt elke grens. Zeker als U bedenkt dat men meekijkt op een van de meest gevoelige en kwetsbare momenten in het leven van een mens. De vergoelijkte opmerkingen over integriteit en nogmaals toestemming vragen, duid dat zowel het VU als Eyeworks privacy als een commodity beschouwen. Je mag erin handelen, zolang maar niemand werkelijk bezwaar maakt. Want privacy dezer dagen is een zeldzaam goed geworden. De immense dataregistratie drift van bedrijven en overheid is bijna onbegrensd. En ook de burger zelf doet er aan mee door zijn gehele leven achteloos op Facebook of Hyves te plaatsen.
Het belang en daarmee ook het verschil ten opzichte van de houding van Eyeworks en de RvB zit in het feit dat privacy als burgerrecht mensen in beginsel de vrijheid geeft keuzes te maken zonder dat de dominante maatschappelijke opvatting over een juist gebruik van deze vrijheid de doorslag geeft. Dat recht en die vrijheid wordt door mensen heel verschillend opgevat. Dat maakt het enerzijds moeilijk grijpbaar maar laat tevens zien dat er maar weinig nodig is om mensen te kwetsen of aan te tasten in het vertrouwen dat zij hebben in hun omgeving. De vrijheid, het gevoel om niets te hoeven verbergen is dan meer dan een luxe waarover onderhandelt kan worden.
In ongemakkelijke situaties, zoals in zorginstellingen, wordt de aanwezigheid van camera’s dominant. Een camerateam kan je nog ontlopen, maar camera’s die verborgen zijn opgehangen, ontgaan je blik. En welke vrijheid van keuze heeft een patiënt op het moment dat hij bij de EH wordt gebracht? Het feit dat de patiënt hulp nodig heeft, maakt zijn positie onmogelijk. Ook is het de vraag in welke mate een patiënt een rationele afweging kan maken in een dergelijke zorgbehoevende situatie. De mens is dan snel geneigd om het ‘ongemak’ te accepteren, in ruil voor het verkrijgen van de benodigde hulp. En in dit gegeven zit de ongewenste dominante positie van het programma ‘leven en dood’.
Privacy biedt mensen de vrijheid anders te zijn, te denken, en te doen zonder bang te hoeven zijn dat dit negatieve consequenties heeft voor hun positie in het leven. Zoals een persoon onschuldig is totdat het tegendeel bewezen is, zo dient ook de privacy gerespecteerd te worden, tenzij een zwaarwegende noodzaak aangetoond kan worden. Met de aanwezigheid van verborgen camera’s ontneemt het VU en Eyeworks de patiënt zijn onbelemmerde vrijheid, omdat de afhankelijkheidspositie van de patiënt deze in een gedwongen rol forceert en zijn volledige vrije keuzemogelijkheid ontneemt. Het dient niet zo te zijn dat ik als patiënt mij zorgen moet maken over televisie opnames en de uitzending daarvan. Daarvoor kom ik niet in een ziekenhuis, laat staan dat ik mij gedachtes over wil laten gaan. Het programma ‘leven en dood’ is in mijn optiek dan ook niets anders dan een ongewenste aantasting van de privacy, waarmee het VU en Eyeworks de laatste grenzen van respect en fatsoen volledig overschrijden.
